Gå til sidens hovedinnhold

Tyskarvitsar og lettkrenka studentar

Når hamna me her? Straff for ein flau vits? For eit kjedeleg samfunn me får om folk skal bli redde for å tulla og tøysa.

For abonnenter

Meninger Dette er et debattinnlegg. Innlegget gir uttrykk for skribentens holdninger.

Det er rett før eg må sjekka datoen, kan det vera 1. april? Eg les om professor Larsen ved UiB som har dratt ein tyskarvits i ei forelesing; «Tyskerne har vært her før, og nå sniker de seg inn igjen». Ikkje den beste vitsen eg har høyrt, men kanskje morosam der og då. Den tyske studenten i salen syntes derimot ikkje at vitsen var god. Såpass krenka blei studenten av utsagnet at vedkommande klagde til universitetsleiinga. Dei på si side gav studenten medhald, utsagnet er eit brot på universitetet si nulltoleranse for mobbing og trakassering.

Ikkje noko mindre enn «mobbing og trakassering» av ein tysk student er det altså å dra ein passe flau tyskarvits i ei forelesing. Ifølge universitetet betyr det ingenting at intensjonen til professoren ikkje var korkje å mobba eller trakassera, men det «kan ha betydning for straffeutmålingen.»

Når havna me her? Straff for å dra ein flau vits?

Tyskarane sine herjingar under andre verdskrig var vel elles på eit slikt nivå at ein tysk student burde tåla såpass. På same måten som ein norsk student i England bør tola ein vikingvits og to om dei norske vikingane sine herjingar der for omlag tusen år sidan. Våre forfedre gjekk som kjent nazistane ein høg gong i drap på forsvarslause kvinner og barn. Så gale herja Olav Trygvasson at kong Ethelred lasta skipa hans fulle av sølv og gull for at han skulle stikka av.

I same landet klarte forresten BBC å forby ein episode av «Hotell i særklasse», der John Cleese som klumsete hotellvert ikkje klarar å la vera å referera til andre verdskrig ovanfor sine tyske gjester.

Kanskje skulle eg ha gått til leiinga på gymnaset i 1973 og klaga over at alle i klassen lo seg skakke av dialekta mi, i ein klasse der dei andre var byungdommar? Istaden gjorde eg det som fall meg naturleg: Eg tok igjen. Lo dei av mi dialekt, lo eg av deira. Den strategien fungerte for meg, og fungerar nok i dag også. Kjenner du deg krenka eller mobba, så ta igjen.

Og for eit kjedeleg samfunn me får om folk skal bli redde for å tulla og tøysa.

På 70-talet arbeidde eg på eit anlegg saman med ein kar som hadde budd eit halvt år med ein nyoppdaga indianerstamme på Borneo. Inntil nyleg hadde dei vore kannibalar, og livet deira var både enkelt og primitivt. Men maten var lett å få tak i, på kontoret skulle dei ikkje og bilkø stod dei aldri i. Så dei hadde god tid. «Kva dreiv dei så med heile dagen», spurte eg. «Dei sat i ein ring og prata tull og tøys», var svaret. Utan ein stor porsjon tulling og tøysing hadde livet blitt litt fattigare å leva. Ikkje berre for indianarstammar på Borneo. Eit humørlaust samfunn er eit fattig samfunn.

Tulla og tøyste gjorde eg forresten ein gong med ein journalist i Klassekampen, då eg framleis var sjef for eit livselskap. Innskotspensjon var i ferd med å ta over pensjonsmarknaden, og obligatorisk tenestepensjon for alle var innført. Klassekampen hadde fått nokon til å rekna seg fram til at me, som ein privat leverandør, ville tena oss søkkrike i 2050 på nyordninga. Utrekningane og ressonementa bak var såpass i skodda at eg ikkje brydde meg veldig med å tilbakevisa dei punkt for punkt. Og uansett, kven las vel Klassekampen?

Journalisten var hyggeleg å prata med, såpass hyggeleg at eg senka den guarden eg vanlegvis hadde i møte med journalistar. Så svaret mitt starta med «Som Klassekampen sine lesarar veit så er jo proletariatets diktatur forlengst innført i 2050». Journalisten lo, og repliserte at «det er vel heller muslimane som har overteke». Tull og tøys frå mi side, med tull og tøys i retur. Og slik fortsette intervjuet, i same tonen. Klassekampen liksom, who cares?

Så gjekk det eit par dagars tid, og Klassekampen kom ut. Saka om dei grådige pensjonsselskapa hadde fått heile forsida. Reiulf Steen og «Attac» gjekk til frontalangrep på kvitsnippar som meg. Og på fjerde sida var eg intervjua: «Hva er din kommentar til at dere kommer til å tjene så mye i 2050, adm.dir. Jørund Vandvik?» Svaret mitt var ordrett og pinleg korrekt, men henta frå tøyse- og tulledelen av intervjuet: «Som Klassekampens lesere vet er jo proletariatets diktatur da forlengst innført, svarer Vandvik». Journalisten sitt tullesvar om norske muslimar hadde han derimot utelatt.

Eg skvatt i stolen, og byrja å sveitta. Dette skulle jo ikkje på trykk! Men framleis, det var Klassekampen, ingen les vel den avisa. Klassekampen liksom, who cares?

Det skulle snart visa seg at det i alle fall var ein som las Klassekampen den dagen, og han brydde seg: Konsernsjefen i Nordea. Han må ha hoppa i stolen på det digre hjørnekontoret sitt i Stockholm den morgonen då det automatiske, digitale nyhetssøket etter artiklar med «Nordea» serverte han intervjuet med meg på eit sølvfat til morgonkaffien …

For å gjera ein lang historie kort: Tullinga og tøysinga med Klassekampen kosta meg ein tur på teppet til Stockholm. Ikkje har eg klaga journalisten inn for Pressens faglege utval for selektiv sitatplukking heller. Men han skal få så øyrene flagrar om eg treff han på gata ein dag!

Kommentarer til denne saken